اسد الله معطوفى
41
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
قبر گودالمانند مىنهادند . براى كودكان خردسال هم از طشت ، لگن و خمرههاى گلى استفاده مىكردند . بعلاوه در آخرين دوران تمدن ايلام ، تعدادى از متمولين تابوتهاى شخصى براى خود سفارش مىدادند كه معمولا از گل ، مس و برنز بودند و سرپوشى هم از تخته داشتند . در چنين تابوتهائى سكه ، ظروف مختلف ، گردنبندهاى زرين و مرواريد هم قرار مىدادند . 25 مورد شاخص ديگر آنكه استفاده از قير در معمارى بعضى از قبور ايلامى ( مخصوصا شوش ) و ظروف موجود در آنها مشاهده شده است . 26 همچنين گاه مرده را به روى حصير ، آجرفرش يا سنگفرش خوابانده و دفن مىنمودند . 27 به نظر گيرشمن : « در شوش كه مهد اصلى تمدن ايلام بود ، مردهها را بطور كلى در درون خاك يا خمره و ثروتمندان و حكام را در گورهاى ساختهشده اطاقك شكل يا سقف هلالى دفن مىكردند . . . و اصولا مراسم و شيوه دفن ايلامىها با بابلىها و آشورىها تفاوت چندانى نمىكرد . » 28 چغازنبيل و مقبرههاى درون كاخى آن شهر باستانى چغازنبيل يا « دوراونتاشى » ( يعنى شهر اونتاش پادشاه مقتدر ايلامى ) در 30 كيلومترى جنوب شرقى شهر شوش واقع شده بود كه پس از قرنها در سال 1972 م از سوى كنفرانس عمومى يونسكو بعنوان يكى از 57 فقره ميراث تاريخى جهان مورد توجه و تصويب شركتكنندگان قرار گرفت . اين شهر در درون سه حصار خشتى متحد المركز محافظت مىشد كه در داخل حصار اول آن يك آبانبار ، سه كاخ ، 5 مقبره زيرزمينى و معبدى كه به خداى آتش « نوسكو » اهداء شده بود ، قرار داشت . در حصار دوم 7 معبد و در حصار سوم هم 3 معبد ديگر ساخته بودند . در ميان اين مجموعه ، زيگورات چغازنبيل بناى عظيمى به صورت هرم مطبق يا پلهپله قرار مىگرفت كه هنوز بقاياى آنها به چشم مىخورند . محوطه زيگورات را ديوار عظيمى به ابعاد 800 * 1200 متر در برمىگرفت كه در طبقه پنجم زيگورات معبد خداى « شوشيناك » واقع شده بود . از جمله ساختمانهاى اين مكان آرامگاههائى در زيرزمين براى خانواده سلطنتى بود كه بسيار مستحكم و از مصالحى همچون آجرهاى بزرگ و ملاط قير طبيعى ساخته شده بودند تا بتوانند در برابر رطوبت عايق و مصون بمانند . سطح داخلى آرامگاهها با گچ اندود شده و در كف آنها هم سكوهائى قرار داده بودند تا جسد را بر آنها بنهند . 29